พระผงสมเด็จรุ่นสรงน้ำพ.ศ.2487 สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ วัดเทพศิรินทราวาส

ปี พ.ศ.2487 เจ้าอาวาสวัดเทพศิรินทราวาสรูปที่ 5 คือ สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (เจริญ ญาณวโร) มีอายุครบ 6 รอบ 72 ปี ตรงกับวันที่ 9 กรกฎาคม คณะศิษย์ได้จัดพิธีทำบุญแสดงมุทิตาจิต และจัดพิธีสรงน้ำท่าน พร้อมทั้งดำเนินการสร้างพระเครื่อง เป็นพระผงเนื้อสีขาวผสมเส้นเกศาของท่านพร้อมกับเหรียญใบสาเก  ในการดำเนินการสร้างพระเครื่องนั้น มีพระสาสนโสภณ (เอื้อน ชินทตฺโต) เมื่อครั้งยังเป็นที่พระราชกวี และพระศีลขันธ์โสภณ อดีตเจ้าอาวาสวัดศีลขันธ์ จังหวัดอ่างทอง เมื่อครั้งยังเป็นที่พระครูฐานานุกรมในสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (เจริญ ญาณวโร) และจำพรรษาอยู่ที่วัดเทพศิรินทราวาส เป็นผู้ดำเนินการสร้าง โดยมีพระธรรมไตรโลกาจารย์ (นิรันดร์) เป็นผู้ออกแบบแม่พิมพ์ ตลอดจนยันต์อักขระ

เนื้อหามวลสารของพระผงสมเด็จรุ่นสรงน้ำ ประกอบด้วย พระผงวัดสามปลื้ม จำนวน 2 บาตรเต็ม พระผงสมเด็จชำรุดจากเพดานโบสถ์วัดระฆัง ว่าน ดอกไม้จันทน์แดง ว่านจันทน์หอม ฯลฯ บรรดามวลสารต่างๆ ได้นำไปบดเป็นเนื้อผงละเอียด ภายใต้การดำเนินการของชิต นภาสรรพ เจ้าของกิจการยานัตถ์หมอมี โดยใช้เครื่องบดจนละเอียด และใส่เส้นเกศาของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (เจริญ ญาณวโร) ผสมผสานกันอีกด้วย

การดำเนินการสร้างพระเครื่อง ได้ทำกันก่อนหน้าที่จะถึงวันจัดงานทำบุญอายุครบ 6 รอบ ของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (เจริญ ญาณวโร) ซึ่งท่านได้ดำเนินการกดพิมพ์เป็นปฐมฤกษ์ จากนั้นบรรดาพระภิกษุสามเณรในวัดเทพศิรินทราวาส ก็ช่วยกันกดพิมพ์พระผงสมเด็จรุ่นสรงน้ำนี้ จากบล็อกพิมพ์ที่ได้แกะขึ้นถึง 10 บล็อกด้วยกัน โดยรูปลักษณะพุทธลักษณะขององค์พระ ได้จำลองแบบมาจากพระนิรันตราย

กล่าวว่า เมื่อได้กดพิมพ์พระจนสำเร็จเป็นที่เรียบร้อยแล้วนั้น ได้นำมาประกอบพิธีพุทธาภิเษก ณ พระอุโบสถวัดเทพศิรินทราวาส โดยได้นิมนต์พระเกจิอาจารย์ดังในยุคสมัยนั้นมาร่วมในพิธี โดยเฉพาะอย่างยิ่งการในครั้งนี้ นับเป็นครั้งแรกที่พระยานรรัตนราชมานิต (ธมฺมวิตกฺโกภิกษุ) ศิษย์ของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (เจริญ ญาณวโร) เข้าร่วมอธิษฐานจิตปลุกเสกพระเครื่อง

รายละเอียดของพระผงสมเด็จรุ่นสรงน้ำ เป็นพระเครื่องเนื้อผงรูปทรงห้าเหลี่ยม ลบมุมด้านบนทั้งสองข้าง ตรงกลางเป็นรูปองค์พระพุทธปฏิมากรปางสมาธิขัดราบ พระหัตถ์ขวาทับพระหัตถ์ซ้าย พระอังคุฐ (นิ้วหัวแม่มือ) เกือบชนกัน องค์พระประทับนั่งบนอาสนะบัวคว่ำบัวหงาย แบบบัวฟันหนู ภายในซุ้มเรือนแก้ว ในด้านหลัง พื้นเรียบตรงกลางปรากฏยันต์องค์พระนูนขึ้นมาจากพื้น มีอักขระขอมอยู่ภายในยันต์บรรจุอยู่ 3 แถว 6 ตัวอักขระ แถวบนคือ ตัว "อะ" ซึ่งแกะขึ้นจากลายมือของพระธรรมไตรโลกาจารย์ (นิรันดร์) ซึ่งท่านได้ออกแบบยันต์ไว้ หากลายมือซึ่งเขียนอักขระค่อนข้างหวัด ช่างแกะซึ่งแกะตามแบบจนมองดูคล้ายตัวเอช (H) ในภาษาอังกฤษยิ่งนัก แถวกลางบรรจุอักขระ 2 ตัว คือ ตัว "อุ" และตัว "มะ" แถวสุดท้ายเป็นอักขระ 3 ตัว มองเผินๆ คล้ายตัว "ต.พ.ม." ซึ่งอ่านได้ว่า "พะ ฆะ อะ"

เนื้อพระมีสีสันขาวอมเหลือง ลักษณะเนื้อแห้ง แกร่ง น้ำหนักเบา และปรากฏคราบสีน้ำตาลอ่อนอยู่ตามพื้นผิวองค์พระทั้งด้านหน้า และด้านหลัง และมีการนำองค์พระชุบน้ำยางด้วย จึงมีสีออกชมพูอ่อนๆ แต่บางองค์ก็มีที่ไม่ได้ชุบน้ำยาง กล่าวสำหรับน้ำยางนี้ มีบางท่านกล่าวว่าเป็นน้ำยางย้อมแห ซึ่งเป็นน้ำยางจากลูกมะพลับ แต่บางท่านก็ว่า เป็นน้ำยางหมาก ที่เกิดจากการเอาหมากมาตำผสมน้ำ

อย่างไรก็ตาม พระผงสมเด็จรุ่นสรงน้ำ แบ่งได้เป็น 2 พิมพ์ คือ
- พิมพ์หน้าเดียว ประมาณกันว่า มีการสร้างถึง 30,000 องค์
- พิมพ์สองหน้า ประมาณ 500 องค์

ในส่วนของพิมพ์สองหน้านี้ เป็นการกดพิมพ์เฉพาะด้านหน้าเพียงบล็อกเดียว ซึ่งต้องใช้ความประณีตในการกดพิมพ์เป็นพิเศษและพบว่าทั้งสองด้านเป็นพิมพ์เดียวกัน แต่ในรายละเอียดบางด้านของพิมพ์ทรงต่างกันเล็กน้อย ก็เพราะมาจากบล็อกคนละตัว สันนิษฐานว่า บล็อกด้านหน้า 2 บล็อกพิมพ์มากดประกบกัน