พระวัดจุฬามณี จ.พิษณุโลก

วัดจุฬามณีเป็นวัดที่ตั้งอยู่ริมแม่น้ำน่านฝั่งตะวันออก  ห่างจากตัวเมืองพิษณุโลกไปตามถนนไตรโลกนาถ ประมาณ 4-5 กิโลเมตร  เป็นวัดเก่าแก่ที่สุดวัดหนึ่งของจังหวัดพิษณุโลก  ที่ตั้งของวัดจุฬามณีเป็นที่ตั้งของเมืองสองแควเก่าแก่สมัยขอม ปรางค์องค์เดิมเป็นศาสนสถานขอม เรียกกันว่าปราสาทหิน  ครั้นถึงรัชสมัยสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ ได้เสด็จ
มาประทับที่เมืองพิษณุโลกถึง 25 ปี ตั้งแต่ปี พ.ศ.2006-2030  พระองค์โปรดฯให้สร้างวัดจุฬามณีและบูรณะปรางค์ขอมเป็นปรางค์ในพระพุทธศาสนา  แล้วเสด็จออกทรงผนวชอยู่ที่วัดจุฬามณี 8 เดือน  จึงลาผนวช เมื่อปี พ.ศ.2008 เมื่อครั้งทรงผนวชมีบรรดาข้าราชบริพารและไพร่ฟ้าออกบวชด้วยถึง 2,348 รูป  ดังปรากฏในพระราชพงศวดารกรุงเก่า  ฉบับหลวงประเสริฐอักษรนิติว่า  "ศักราช 826 วอกศก (พ.ศ.2007) สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถเจ้าสร้างพระวิหารวัดจุฬามณี  และ  ศักราช 827 ระกาศก (พ.ศ.2008) สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถเจ้าทรงผนวช ณ วัดจุฬามณี ได้ 8 เดือน แล้วลาผนวช"

กล่าวสำหรับพระเครื่องกรุวัดจุฬามณี แล้วนั้น เป็นที่รู้จักกันอย่างดีสำหรับเหล่านักสะสมพระเครื่องทั้งหลาย โดยในการบูรณะวัดจุฬามณีเมื่อปี พ.ศ.2475 โดยพระอธิการพัฒน์   ได้ถากถางป่าสร้างพระอุโบสถหลังใหม่ตลอดจนสร้างกุฏิสงฆ์ขึ้น  ได้พบพระพิมพ์จำนวนหนึ่งในบริเวณฐานองค์พระพุทธสำริดหลวงพ่อเพชร  ในโพรงพระปรางค์ตามเจดีย์บริวารเล็กๆ  พระเครื่องจากกรุนี้จะมีลักษณะเนื้อยุ่ย ผิวพระค่อนข้างขุขระเนื่องจากถูกน้ำเซาะมาเป็นเวลาช้านาน  พระเครื่องที่ถูกค้นพบจากกรุวัดจุฬามณีมีด้วยกันหลากหลายพิมพ์ทรงแต่ที่นิยมมี 4 พิมพ์คือ
1. พิมพ์ฤษีหลังนาง
2. พิมพ์ซุ้มชินราช หลังนาง
3. พิมพ์ซุ้มเปลวเพลิง
4. พิมพ์นาง

ดังในภาพที่นำมาเป็นพิมพ์ 2 หน้า ด้านหนึ่งเป็นองค์พระพุทธปฏิมากรปางสมาธิ พระเกศเป็นมวยมุ่นคล้ายฤๅษี อีกด้านหนึ่งเป็นองค์พระพุทธปฏิมากรปางมารวิชัย ลักษณะคล้ายคลึงพระนางพญา จึงเรียกขานกันว่า พิมพ์หน้าฤๅษี-หลังนาง

จากมติชนสุดสัปดาห์ โฟกัสพระเครื่อง โดย สรพล โศภิตกุล